على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2687
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
سخت تنگ گرفت بر غريم خود . و قعطل فى الكلام : بسيار گفت . قعف ( qa'f ) م . ع . قعفت النخلة قعفا ( از باب فتح ) : از بيخ بركندم آن خرما بن را . و قعف فلان ما فى الاناء : خورد فلان آنچه در آوند بود . و قعفت الدابة : بركند آن ستور خاك را بپاى خود از زمين از سخت پا سپردگى . و قعف المطر : كاويد باران روى زمين را و برد سنگريزهء آن را . قعف ( qa'af ) م . ع . از بيخ برافتادن و از پاى برافتادن ديوار . و كوههاى خرد بر همديگر نهاده خاصة ( و الفعل من سمع ) . قعفزة ( qa'fazat ) م . ع . قعفز له الكلام قعفزة : بسخن ارادهء دفع وى كرد از نفس خود . و قعفز فى المشى : بگام تنگ و كوتاه رفت . و قعفز الرجل : زانوها را بر رانها چسبانيده و دستها را گرد زانوها حلقه كرده نشست آن مرد مانند كسى كه امر مهمى در فكر دارد . قعفزى ( qa'faz ) ا . ع . نوعى از نشست راست غير آرام . قعفوز ( qo'fuz ) ا . ع . يك نوع گياهى . قعقاع ( qa'q ' ) ا . ع . آواز سلاح و مانند آن . و بانگ دندانها هنگام سخت خائيدن چيزى . و خرماى خشك . و تب لرزه . و كسى كه هنگام راه رفتن از بندهاى پايش آواز برآيد . و راه دشوار . و نام ابن شور تابعى كه در محاورت به دو مثل زنند . قعقاع ( qa'q ' ) ص . ع . قرب قعقاع : شبروى سخت دشوار . قعقاع ( qe'q ' ) م . ع . قعقع قعقعة و قعقاعا . مر . قعقعة . قعقبة ( qa'qabat ) ا . ع . زخم . قعقبة ( qa'qabat ) م . ع . زخم كردن . قعقع ( qa'qa ' ) ا . ع . كلمهاى كه بدان گاو را مىرانند . قعقع ( qo'qo ' ) ا . ع . عكه و يا مرغى ديگر دشتى پيسه و دراز نول دراز پاى . قعقعانى ( qa'qa ' niyy ) ا . ع . كسى كه هنگام راه رفتن از بندهاى پايش آواز برآيد . قعقعانى ( qo'qo ' niyy ) ص . ع . حمار قعقعانى : خر سخت آواز . قعقعة ( qa'qa'at ) ا . ع . آواز سلاح و مانند آن . و بانگ دندانها كه در وقت سخت خائيدن چيزى برآيد . و آواز تندر و مانند آن . و آواز سپر و مانند آن . و حكايت آواز سلاح و يا هر آوازى . و آواز تندر پياپى هم . و آواز هر چيز خشك و صلب . ج : قعاقع . قعقعة ( qa'qa'at ) م . قعقعت اسنانه قعقعة و قعقاعا : بانگ كرد دندانهاى او از سخت خائيدن چيزى . و قعقع الشيئ اليابس الصلب : جنبانيد آن چيز خشك درشت را . و قعقع الثور : راند آن گاو را بلفظ قعقع . و قعقع القداح : گردانيد تير قمار را هنگام بازى كردن . و قعقع فى الارض : رفت در زمين . و قعقعت عمدهم : يعنى كوچ كردند . المثل : ما يقعقع له بالشنان ( مجهولا ) يعنى بانگ كرده نمىشود مر او را خيكهاى كهنهء دريده ، اين مثل را دربارهء كسى گويند كه بسختيهاى روزگار خوار و ذليل نگردد و نترسد از چيزهاى بىحقيقت و باك نداشته باشد . قعل ( qa'l ) ا . ع . چوبى كه زير شاخههاى جوان درخت زر نهند . و مرد پست زفت نافرجام . قعم ( qa'm ) ا . ع . بانگ گربه . قعم ( qa'm ) م . ع . قعم قعما ( از باب فتح ) : بانگ كرد گربه . قعم ( qo'm ) ع . ج . اقعم و قعماء . قعم ( qa'am ) ا . ع . كجى و بلند برآمدگى در سرين . و كجى بينى . قعم ( qa'am ) م . ع . قعم قعما ( از باب سمع ) : بيمارى به دو رسيد و كشت آن را . و نيز قعم : كج بينى گرديدن . و كج سرين و بلند برآمده سرين شدن . قعم ( qo'am ) ع . ج . قعمه ( qo'mat ) . قعماء ( qa'm ' ) ص . ع . مؤنث اقعم : زن كج و بلند برآمده سرين . و زن كج بينى . ج : قعم ( qo'm ) . قعمة ( qo'mat ) ا . ع . قعمة المال : بهترين و برگزيدهترين شتران . ج : قعم ( qo'am ) . قعمصة ( qa'masat ) م . ع . قعمص فلان قعمصة : يك بار پليدى انداخت فلان . قعموص ( qo'mus ) ا . ع . غايط و پليدى مردم . و آنچه در شكم باشد . و سماروغ . قعموط ( qo'mut ) ا . ع . پارچهاى دراز كه بر بچه پيچند . قعموطة ( qo'mutat ) ا . ع . جعل . قعن ( qa'n ) ا . ع . كاسهء بزرگ كه در آن خمير سازند . و بدون الف و لام : نام يكى از اشراف كوفه . قعن ( qa'an ) ا . ع . سخت كوتاهى بينى . و برآمدگى سر بينى . و گشادگى ميان دو پاى وقت راه رفتن . قعنب ( qa'nab ) ا . ع . درشت سخت . و شير بيشه . و روباه نر . و نام مردى . قعنب ( qo'nob ) ا . ع . بينى كج . قعنباة ( qa'anb t ) ص . ع . عقاب قعنباة : عقاب تيز چنگال . قعنبة ( qa'nabat ) ا . ع . زن كوتاه بالا . و كجى . يق : فى فلان قعنبة . قعو ( qa'v ) ا . ع . چرخ چاه و مانند آن . و محور آهنين . و دو چوب چرخ كه در آن محور قرار گرفته . و دو آهنى كه چرخ در آنها مىگردد . ج : قعى ( qo'iyy ) . قعو ( qa'v ) ص . ع . رجل قعو